227 . كشف الغمّة : سعيد بن جبير در تفسير سخن خداى عز و جل : « تا آن را بر همهء دين‌ها چيره سازد » فرمود : او مهدىِ خاندان فاطمه است . « 1 » 228 . مجمع البيان : « تا آن را بر همهء دين‌ها چيره سازد » يعنى : تا دين اسلام را بر همهء دين‌ها با استدلال و قدرت و قوّت ، چيره كند تا هيچ دينى در زمين نماند ، جز آن كه مغلوب باشد و هيچ كس بر مسلمانان با استدلال غلبه نكند ؛ بلكه آنان با استدلال ، بر معتقدان به ديگر دين‌ها پيروز شوند . امّا چيره شدن با قدرت ، آن است كه هر گروهى از مسلمانان بر ناحيه‌اى از نواحى مشركان غلبه كنند و فشارى سخت از سوى مسلمانان بر مشركان وارد شود . نيز گفته شده : مقصود [ از زمان غلبه بر همهء دين‌ها ] هنگام نزول عيسى بن مريم [ از آسمان به زمين ] است كه هيچ يك از باورمندان به دين‌هاى ديگر نمىمانند جز آن كه اسلام مىآورند و يا خراج مىپردازند . اين سخن ، از ضحّاك است . و ابو جعفر ( امام باقر عليه السلام ) فرموده است : « اين غلبه در زمان خروج مهدىِ خاندان محمّد است كه هيچ كس نمىماند ، جز آن كه به [ دين ] محمّد صلى الله عليه و آله گردن مىنهد » و اين ، نظر سَدى هم هست . « 2 » 229 . تفسير القرطبى : روايت شده كسانى كه به فرمان‌روايى همهء زمين دست يافتند ، چهار نفرند : دو مؤمن و دو كافر . دو مؤمن ، سليمان بن داوود و اسكندراند و دو كافر ، نمرود و بخت النصر اند و نفر پنجمى نيز از اين امّت به فرمان‌روايى همهء زمين دست مىيابد كه او همان مهدى است ، به دليل سخن خداى متعال : « تا آن را بر همهء دين‌ها چيره سازد » . « 3 » 230 . تفسير القرطبى : سخن خداى متعال : « او كسى است كه پيامبرش را فرستاد » ، مقصودش محمّد است كه با « هدايت » يعنى وسيلهء تميز حق و باطل و « دين حق » يعنى دليل و برهان ، روانه‌اش داشت « تا آن را بر همهء دين‌ها چيره سازد » ، و او را بر همهء آيين‌ها مسلّط كرد

--> ( 1 ) . كشف الغمّة : ج 3 ص 280 ، بحار الأنوار : ج 51 ص 98 . ( 2 ) . مجمع البيان : ج 5 ص 38 . ( 3 ) . تفسير القرطبى : ج 11 ص 47 .